Profeet Oosterhuis

 Een niet gestelde vraag aan Huub Oosterhuis

Oosterhuis HuubHet jarenzeventiggeloof klinkt actueel en gloednieuw uit de mond van begenadigd spreker Huub Oosterhuis. Maar verstaat hij ook het actuele religieuze klimaat? Zondagmiddag gaf hij in het Ronde Tafelhuis de aftrap van het project de Nwe Liefde Tilburg.

Dat maak je niet vaak mee: mensen die in de rij staan voor een kerkgebouw om binnen te mogen. In het betreffende kerkgebouw, de voormalige Koningskerk aan het Wagnerplein in Tilburg, is tegenwoordig dan ook een interreligieus ontmoetingscentrum gevestigd: het Ronde Tafelhuis. En op het programma staat niet de zondagse mis, maar een debat met niemand minder dan Huub Oosterhuis.

Oosterhuis was uitgenodigd om de aftrap te geven van het project De Nwe Liefde Tilburg: een programma met kunst, toneel, een tentoonstelling, workshops, lezingen, film en debat. Dertien Tilburgse instellingen proberen met dit programma vorm te geven aan hun ideaal van liefde en goedheid. Tevens gaan zij zo op zoek naar een nieuwe taal voor traditionele woorden als barmhartigheid en mededogen.

Oosterhuis dus, schrijver van meer dan vijftig boeken en zevenhonderd liederen. Godfather van de Amsterdamse studenten-ekklesia en initiator van De Nieuwe Liefde Amsterdam, een centrum voor religie en cultuur.

De middag staat onder leiding van journalist Ralf Bodelier. In een multimediaal decor (lichtbeelden, film, muziek) interviewt hij Oosterhuis over zijn boek ‘Red hen die geen verweer hebben’ (titel uit psalm 82) en over de opkomst van nieuwe ekklesia-groepen (lokale gemeenschappen die zich in de geest van de Amsterdamse studenten-ekklesia losmaken van het rk kerkinstituut en kiezen voor een ‘vrije opstelling’). En natuurlijk gaat het over de Bijbel, en dan heb je het vooral over het Oude Testament zonder hetwelk het Nieuwe niet te begrijpen valt.

Oosterhuis is een fantastische spreker. Het is alsof ieder woord, iedere zin nadruk krijgt, een emotionele lading. Hij ontroert als hij vertelt over Salvador Allende, de arts die in de achterbuurten van Santiogo de Chile zich laat raken door de armoede en mistanden die hij daar aantreft. Hij besluit het lot van de armen met politieke middelen te gaan verbeteren, tegen de weerstand van de machtige christendemocratie in. Hij brengt het tot president. Drie jaar lang is zijn socialistische regering aan het bewind, tot de coup van Pinochet in 1973 daar een eind aan maakt en Allende de dood in drijft. In 1987 verschijnt Johannes Paulus II bij een staatbezoek aan Chili samen met Pinochet op het balkon van diens presidentiële paleis om het volk toe te wuiven. In het stadion waar politieke tegenstander van het regime werden vernederd, gemarteld en gedood draagt de paus de mis op. “Wat ging er door u heen toen u dat zag”, luidt de voetbalvraag van Bodelier. Wat Oosterhuis zag, wilde zien, waren vooral de spandoeken van de oppositie, de protesten van de dwaze moeders op de tribune.

Aanklager van onrecht, gesel van een machtskerk: “U bent als een oudtestamentische profeet”, zegt Bodelier. Even valt Oosterhuis stil. Hij wil het niet met zoveel woorden bevestigen, maar het is duidelijk met welke rol hij zich inderdaad identificeert.

Het publiek is in de ban van deze profeet die een politiek geëngageerd jarenzeventiggeloof verkondigt dat uit zijn mond nog steeds gloednieuw en actueel klinkt, maar dat niettemin ook door de tijd is ingehaald. Eén vraag blijft onaangeroerd. Als een onopgemerkte olifant vult voor mij die vraag de ruimte: “Meneer Oosterhuis, uw geloof gaat steeds over anderen, over de armen, de ontredderden die daarginds zijn, die wonen in de achterbuurten van stad. Het gaat altijd over ‘hen’ de gered moeten worden. Maar geen moment gaat het over u, over wat uzelf in uw eigen armoede en ontreddering behoeft. Is dat niet de grote cultuurkritische draai van religie anno nu? Niet de ander is degene die gered moet worden. Ikzelf ben degene die het uiteindelijk niet gaat redden. Schuilt in de hernieuwde religieuze zoektocht van vandaag niet een erkenning van die fundamentele broosheid van het bestaan? En het punt is: knapt de wereld daar niet méér van op? Zijn we uiteindelijk niet meer gebaat bij een religie die het eigen ik in het spel brengt, dan bij de partijdige religie die een wij/zij-denken bevordert en die, met verwijzingen naar het omineuze kwaad (Jodenvervolging, dictatoriale onderdrukking), alsmaar blijft vingerwijzen naar anderen, en de wereld schematisch opdeelt in daders en slachtoffers, in goeden en kwaden.” Graag had ik gehoord in welke toorn de profeet ontbrand zou zijn bij deze kritische noties.

 

1 reactie op “Profeet Oosterhuis

  1. Tja, die Oosterhuis, de moderne bedrieger, goed gebekt maar toch een afvallige.
    De man weet zichzelf behendig in het brandpunt te plaatsen. Pinochet was geen aardige man, maar de idee dat Allende dat wel was is ook zo’n maar doorziekend misverstand. De laatste was ook een onbetrouwbaar sujet, reden waarom Pinochet zoveel ruimte kreeg.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>